Jaką rolę pełni autonomiczny układ nerwowy?

Jego zadaniem jest utrzymanie nas przy życiu, gdy jest ono zagrożone. To wbudowany w nas system wykrywania, nieustannie skanujący i oceniający, to co dzieje się w naszym otoczeniu. Poszukujący wskazówek dostarczających informacji o bezpieczeństwie lub zagrożeniu. Możemy określić go mianem wewnętrznego detektora. Skanuje otoczenie i opowiada adekwatnie do sytuacji, okoliczności, bodźców; dostosowuje reakcje naszego organizmu do potrzeb sytuacyjnych.

Działając płynnie i elastycznie pomaga nam funkcjonować w codziennych sytuacjach oraz buduje naszą odporność na stres i negatywne wydarzenia (jesteśmy w stanie poradzić sobie z tymi sytuacjami). Mamy dzięki temu zdolność do przeskakiwania płynnie między stanami bezpieczeństwa, mobilizacji i znieruchomienia, łączenia stanów oraz powrotu do stanu neutralnego i działania dalej.

Układ nerwowy działa w trzech głównych trybach

Skanując otoczenie nasz autonomiczny układ nerwowy posiada trzy główne reakcje, czy też stany wspomniane wyżej:

WALKA/UCIECZKA (ang. fight/flight respons), (mobilizacja)- gdy wykryje zagrożenie wysyła sygnał służący mobilizacji naszego organizmu (odczuwane jako przyspieszone bicie serca, przyspieszony oddech, zwiększenie poziomu adrenaliny, kortyzolu oraz przepływu krwi do mięśni), celem stawienia czoła niebezpieczeństwu.

BEZPIECZEŃSTWO (ang. Safe) – doświadczany jako spokój, rozluźnienie, połączenie z tym co dzieje się wokół nas (bycie częścią tego, co w chwili obecnej).

ZAMROŻENIE (ang. Immobilized), (zamrożenie, odcięcie, znieruchomienie) – doświadczany w sytuacjach, gdy wykryte zagrożenie przekracza nasze możliwości poradzenia sobie, nie jesteśmy w stanie go przezwyciężyć (nie mamy możliwości walki ani ucieczki), odczuwany jako „wyłączenie” organizmu- zwolnione bicie serca oraz ciśnienie krwi, spadek temperatury ciała. W tym stanie nasz organizm wytwarza również znieczulające ból endorfiny.

To automatyczne reakcje naszego organizmu pojawiające się bez naszej woli. Nie potrzebujemy myśleć/analizować- nasz organizm robi to za nas.  Dzięki temu jesteśmy w stanie bardzo szybko zareagować na to, co dzieje się w naszym otoczeniu.

Należy podkreślić, że te reakcje nie służą jedynie przetrwaniu, służą również nawigowaniu/ przeprowadzaniu nas przez świat każdego dnia

Gdy autonomiczny układ nerwowy działa płynnie, znajduje się w stanie równowagi

Jeśli autonomiczny układ nerwowy działa dobrze, przechodzi płynnie z jednego stanu w drugi np. Ze spokoju i rozluźnienia do mobilizacji i napięcia oraz odwrotnie ze stanu znieruchomienia w stan spokoju i rozluźnienia, od mobilizacji do walki lub ucieczki w jednej minucie do rozluźnienia i odpoczynku w kolejnej minucie.

Potrafi również łączyć powyższe stany między sobą, np. Uprawiając aktywność fizyczną aktywowane zostają dwa stany: mobilizacji i bezpieczeństwa; spędzając czas z najbliższymi, z osobami, które kochamy aktywowana zostaje kombinacja znieruchomienia i bezpieczeństwa.

Dlaczego tak ważne jest, aby autonomiczny układ nerwowy działał prawidłowo?

Działając płynnie zapewnia nam odporność i zdolność do radzenia sobie, z tym co trudne. Dba o nasze bezpieczeństwo, ale również wspiera nas w codziennym funkcjonowaniu, w najbardziej podstawowych działaniach.

Sposób jego funkcjonowania wpływa na nasze doświadczanie codzienność, dlatego tak istotnym jest, aby działał prawidłowo. Wiele z naszych reakcji nie wynika ze świadomego wyboru a z automatycznych reakcji, na których czele stoi nasz układ autonomiczny. To nieuświadomiona współpraca, oparta na obustronnej zależności – gdy nasz wewnętrzny detektor działa dobrze wówczas my czujemy się i funkcjonujemy dobrze.